Bwydo soflieir — pa fwyd ar ba oed, a beth y gallwch chi wneud hebddo

Mae soflieir yn cael bwyd cyflawn parod ar gyfer soflieir, ffesantod neu dwrcïod — mae bwyd dofednod ar gyfer ieir yn cynnwys rhy ychydig o brotein iddyn nhw. Mae cywion yn cael bwyd cychwyn â chynnwys protein crai uchel, fel arfer rhywle rhwng 24 a 28 y cant; tua'r drydedd neu'r bedwaredd wythnos o'u bywyd, byddwch chi'n eu symud ymlaen at fwyd magu â thua 18 i 22 y cant, ac wedyn mae angen bwyd dodwy ar adar sy'n dodwy, â rhyw 20 i 24 y cant o brotein crai a llawer mwy o galsiwm. Gallwch chi wneud heb bron popeth arall: grawn wedi'i gymysgu gartref heb ffynhonnell brotein, sbarion cegin fel sail y dogn, a'r rhan fwyaf o'r ychwanegion sydd ar werth.

Ystodau ymarferol yw'r ffigurau. Yr hyn sy'n cyfrif yw'r datganiad ar y sach rydych chi'n ei phrynu mewn gwirionedd, nid ffigur canllaw o'r rhyngrwyd.

Bwyd yn ôl cyfnod bywyd

Mae dau bwynt am y tabl hwn yn bwysicach na'r canrannau eu hunain.

Yn gyntaf: mae'r newid i fwyd dodwy yn perthyn i ddechrau'r dodwy, nid i ddyddiad ar y calendr. Mae bwyd dodwy yn cynnwys llawer mwy o galsiwm ar gyfer ffurfio'r plisgyn, ac i aderyn nad yw'n dodwy o gwbl eto nid rhagofal yw'r swm hwnnw ond baich.

Yn ail: naill ai mae bwyd yn fwyd cyflawn, neu nid yw. Os byddwch chi'n ymestyn bwyd sydd wedi'i ddatgan yn fwyd cyflawn drwy roi gwenith yn lle ei hanner, rydych chi wedi haneru'r cynnwys protein a mwynau heb i'r sach ddweud hynny.

Pam mae ffurf y bwyd yn bwysig

Dim ond ychydig o filimetrau o hyd yw pig sofliar. Mae'r hyn y mae iâr yn ei godi'n hawdd yn dalp i sofliar — ac y tu hwnt i gyrraedd cyw sydd newydd ddeor. Nid mater ymylol yw ffurf y bwyd, felly:

• Mae angen blawd neu friwsion mân iawn ar gywion. Mae bwyd cywion masnachol yn aml yn dal yn rhy fras; gallwch ei falu'n fanach mewn melin, morter neu gymysgydd.
• Mae pelenni fel arfer yn rhy fawr i soflieir. Yn lle cael eu bwyta, maen nhw'n cael eu gwthio o'r neilltu, ac mae'r hyn sy'n cael ei adael yn difetha.
• Mae blawd mân iawn yn codi llwch. Mae blawd wedi'i wlychu yn datrys y broblem, ond mae'n difetha'n gyflym, felly mae'n rhaid ei roi'n ffres sawl gwaith y dydd.
• Mae soflieir yn crafu yn y cafn. Nid yw cafn ag ymyl wedi'i throi i mewn, neu â bariau grid drosto, yn costio llawer, ac mae'n arbed bwyd bob dydd.

Dŵr

Dŵr yw'r rhan o'r dogn sy'n cael ei thanbrisio amlaf. Dros y dydd mae soflieir yn yfed sawl gwaith cymaint o ddŵr ag o fwyd — llawer mwy yn yr haf nag yn y gaeaf — ac mae llestr dŵr gwag neu fudr yn cael effaith yn gynt nag unrhyw gamgymeriad yn y bwyd.

• Ar gael bob amser. Heb ei ddogni, nid yn y bore yn unig.
• Yn ffres bob dydd, a'r llestr wedi'i sychu'n lân yn rheolaidd. Mewn dŵr cynnes â gweddillion bwyd ynddo, mae bioffilm yn ffurfio o fewn diwrnod.
• Bas i gywion, neu wedi'i wneud yn ddiogel â cherrig. Mae cyw sofliar yn fach iawn ac yn boddi mewn dysgl gyffredin. Yr atebion arferol yw soseri bas â haen o farblis neu gerrig mân glân ynddyn nhw, neu lestri dŵr bach ar ffurf jar wyneb i waered ag ymyl gul. Ar ôl yr ychydig ddyddiau cyntaf gallwch ddefnyddio llestr mwy.
• Heb rew yn y gaeaf, yn y cysgod yn yr haf.

Dau beth gwahanol yw grit a chalsiwm

Mae'r ddau'n aml yn cael eu trin fel yr un peth, ond mae gan bob un ddiben gwahanol.

Mae grit yn ddefnydd caled, anhydawdd — graean mân neu dywod cwarts o faint gronynnau addas. Nid oes dannedd gan adar; yn y glasog y mae'r malu'n digwydd, ac yno mae'r grit yn gweithio fel melin. Os mai dim ond briwsion parod rydych chi'n eu rhoi, gallwch wneud hebddo os oes rhaid. Cyn gynted ag y bydd grawn cyfan, llysiau gwyrdd neu bryfed yn rhan o'r bwyd, mae grit yn perthyn i'r fwydlen.

Mae calsiwm yn hydawdd — cregyn gleision, grit cregyn wystrys, neu blisg wyau wedi'u sychu'n dda a'u malu. Mae'n rhoi'r calsiwm ar gyfer plisgyn yr wy. Cynigiwch ef i adar dodwy mewn llestr bach ar wahân, iddyn nhw ei gymryd yn ôl eu dewis, yn hytrach na'i gymysgu i'r bwyd: mae'r adar yn cymryd yr hyn sydd ei angen arnyn nhw, ac mae'r angen yn amrywio.

Os ydych chi'n defnyddio plisg wyau, sychwch nhw a'u malu nes nad oes modd eu hadnabod fel plisg wyau mwyach.

Llysiau gwyrdd a sbarion cegin

Mae llysiau gwyrdd ffres a phethau bach ychwanegol yn amrywiaeth synhwyrol ac yn rhoi rhywbeth i'r adar ei wneud, ond pethau ymylol ydyn nhw. Fel rheol fras: ni ddylai'r hyn a roddir yn ychwanegol fod yn fwy na chyfran fach o'r dogn dyddiol, neu fel arall bydd yn gwanhau'r union brotein y prynoch chi fwyd cyflawn drud er ei fwyn.

Addas mewn symiau bach ac wedi'u torri'n fân:

• letys, perlysiau, dant y llew, gwlydd y dom, danadl poethion (wedi gwywo)
• moron wedi'u gratio, ciwcymbr, pwmpen wedi'i stemio
• ceirch wedi'u rholio, wy wedi'i ferwi, reis wedi'i ferwi heb sesnin
• pryfed blawd a phryfed eraill fel ychwanegiad achlysurol

Beth nad yw'n perthyn i'r cafn:

• Unrhyw beth hallt, wedi'i sesno, wedi'i ffrio neu'n felys. Nid yw soflieir yn goddef halen yn dda; mae bron pob bwyd dros ben wedi'i brosesu yn cynnwys halen.
• Bwyd wedi llwydo, neu fara o unrhyw fath. Llwydni mewn grawn a bara yw un o achosion mwyaf cyffredin a mwyaf llechwraidd colledion. Os oes amheuaeth, taflwch ef.
• Afocado, ffa amrwd, darnau gwyrdd ac egin ar datws, dail riwbob.
• Winwns a garlleg mewn unrhyw swm sylweddol, siocled, coffi.
• Glaswellt hir, ffibrog. Gall glymu'n belen yn y crombil. Torrwch lysiau gwyrdd yn fyr bob amser.

Os oes arwyddion salwch — adar yn eistedd yn ddifywyd, â'u plu wedi'u codi, yn gadael eu bwyd neu â dolur rhydd — nid y bwyd yw'r cwestiwn iawn. Mater i'r milfeddyg yw hynny.

Faint o fwyd sy'n cael ei ddefnyddio

Mae aderyn llawn dwf yn bwyta rhywle rhwng 20 a 30 gram o fwyd y dydd, yn fras. Yn yr ychydig ddyddiau cyntaf dim ond ychydig o gramau y mae cywion yn eu bwyta, ac maen nhw'n cynyddu'n raddol dros yr wythnosau at y ffigur ar gyfer adar llawn dwf.

Canllaw wrth brynu yw'r ystod hon, a dim mwy. Mae'r defnydd gwirioneddol yn dibynnu ar linach a phwysau'r adar, ar y tymheredd o'u cwmpas — mae'n codi'n sylweddol yn yr oerfel — ar gynnwys egni'r bwyd, ar y perfformiad dodwy ac ar gynllun eich cafnau. Os ydych chi eisiau eich ffigur eich hun, pwyswch: nodwch faint sy'n mynd i mewn dros gyfnod penodol, ar y diwedd tynnwch y bwyd sydd ar ôl yn y cafn ac yn y sach sydd wedi'i hagor, a rhannwch â nifer yr adar a nifer y dyddiau. Ar ôl dau neu dri chyfnod bydd gennych chi ffigur sy'n wir am eich haid eich hun.

Beth y gallwch chi wneud hebddo

Mae bwyd cyflawn da, dŵr glân, grit ac, i adar dodwy, ffynhonnell galsiwm yn diwallu'r angen. Fel arfer nid yw paratoadau fitamin ac ychwanegion "i gefnogi'r adar" yn cyflawni dim mewn adar iach sy'n cael bwyd sy'n diwallu eu hanghenion. Peidiwch chwaith â newid bwyd o nerfusrwydd: mae unrhyw un sy'n newid brand bob tair wythnos yn creu'r union aflonyddwch y mae'n ceisio'i frwydro — ac ni fydd byth yn darganfod pa fwyd oedd orau i'w haid ei hun.