Hodowla przepiórek: praktyczne poradniki
Lęg, żywienie, nieśność, pomieszczenie i zima — praktyczne poradniki o hodowli przepiórek, z liczbami podanymi jako robocze przedziały, a nie zmyślona dokładność.
Wydziobywanie piór i walki u przepiórek — dlaczego ptaki się ranią i co robić
Jak rozpoznać wydziobywanie piór i walki, jakie błędy w chowie za nimi stoją, co zrobić od razu, ilu samców zniesie grupa i dlaczego przycinanie dziobów nie jest rozwiązaniem.
Przepiórki stale się podziobują — tak ustalają, która gdzie stoi w grupie. Problem zaczyna się, gdy brakuje piór, skóra jest otwarta albo leje się krew: wtedy dziobać zaczyna coraz więcej ptaków, a z przepychanki robi się kanibalizm. Przyczyna niemal zawsze tkwi w warunkach chowu, a nie w jednym ptaku.
Jak to rozpoznać
- Wydziobywanie piór: łyse miejsca na grzbiecie, skrzydłach i szyi, wyrwane pióra na podłodze; niektóre ptaki celowo wyrywają pióra innym.
- Dziobanie głowy i oczu: typowe dla walk między samcami. Ptak z ranami na głowie wciska się w kąt.
- Łysa szyja u samic: najczęściej od samca, który przy kryciu chwyta samicę za szyję.
- Wydziobywanie kloaki: po zniesieniu jaja czerwona błona śluzowa na chwilę wysuwa się na zewnątrz i przyciąga dziobanie innych ptaków.
- Palce i nogi: także one są dziobane do krwi.
Dlaczego dziobią
Jednej przyczyny zwykle nie ma; częściej nakłada się kilka.
| Przyczyna | Jak to zauważyć | Co pomaga |
|---|---|---|
| Ciasnota | ptaki stoją gęsto, słabsze nie mogą się uspokoić | więcej miejsca albo mniej ptaków |
| Jaskrawe światło | lampa tuż nad ptakami, słońce na klatce | przyciemnić; 30–40 luksów wystarczy |
| Upał | gorące dni, pomieszczenie w słońcu | wietrzyć, zacieniać |
| Za mało miejsca przy karmidle i poidle | zajmują je ptaki wyższe rangą | więcej karmideł i poideł |
| Pasza | mało białka, mieszanka domowa | pasza pełnoporcjowa dla przepiórek; białko, metionina i sól muszą się zgadzać |
| Brak kąpieli piaskowej i ściółki | ptaki dziobią siatkę i siebie nawzajem | kąpiel piaskowa, ściółka do grzebania |
| Kilku samców | walki, rany na głowie | jeden samiec na grupę |
| Obce ptaki w grupie | wydziobywanie zaczyna się po dosadzeniu | zob. niżej |
| Roztocza | ptaki w nocy niespokojne i blade | zob. „Chora przepiórka” |
| Rany, padłe ptaki | krew przyciąga dziobanie | rannych od razu odsadzać, padłe usuwać codziennie |
Co zrobić od razu
- Ranne ptaki od razu odsadź. Otwarta skóra i krew przyciągają dziobanie pozostałych. Ptak zostaje osobno, dopóki rana się nie zagoi; głębokie rany i uszkodzone oczy — do lekarza weterynarii.
- Przyciemnij światło. Jaskrawe światło nasila wydziobywanie.
- Znajdź przyczynę — według tabeli wyżej: miejsce, karmidło i poidło, temperatura, pasza, roztocza, liczba samców.
- Działaj wcześnie. Jeśli dziobanie weszło grupie w nawyk, trudno je zatrzymać.
Samce
Kilka dojrzałych płciowo samców w jednej grupie walczy, a te walki same nie ustają. W doświadczeniu z grupami hodowlanymi przepiórki japońskiej (Wechsler i Schmid, 1998) w grupach z dwoma do pięciu samcami trzeba było usunąć od 12,5 do 20 procent samców z powodu ciężkich ran głowy. Przegrody zasłaniające widok, natężenie światła i wiek, w którym samce trafiły do grupy, niczego nie zmieniły. W grupach z jednym samcem żaden samiec nie został ciężko ranny, a zapłodnienie pozostało dobre: przy ośmiu samicach na samca zapłodnionych było 92 procent jaj, przy dwunastu — 84 procent.
Wniosek: jeden samiec na grupę — albo żaden, jeśli nie potrzebujesz jaj wylęgowych. Nadmiarowe samce trzymaj osobno i tak, żeby nie widziały samic (zob. „Czy przepiórkom potrzebny jest samiec?”).
Dosadzanie nowych ptaków
Obce ptaki w zżytej grupie wywołują walki o miejsce w hierarchii i wydziobywanie, a każde przesadzanie obniża nieśność. Jeśli nie da się tego uniknąć:
- dosadzaj nowe ptaki dopiero po kwarantannie (zob. „Chora przepiórka”);
- nigdy nie dosadzaj drugiego samca do grupy, w której samiec już jest;
- postaw dodatkowe karmidło i poidło, żeby ptaki wyższe rangą nie odpychały nowych;
- pierwsze godziny obserwuj i od razu odsadzaj ptaka, który krwawi.
Przycinać dziób?
W niektórych dużych fermach przycina się czubek dzioba. W Niemczech to amputacja, której ustawa o ochronie zwierząt co do zasady zakazuje; urząd może na nią zezwolić tylko wtedy, gdy przy zamierzonym użytkowaniu jest ona niezbędna dla ochrony samych zwierząt. W innych krajach obowiązują własne przepisy. U przepiórek przycinanie dziobów tylko częściowo zmniejszyło dziobanie między samcami. W chowie amatorskim zaczyna się od miejsca, światła, paszy i liczby samców.
Częste pytania
- Dlaczego przepiórki się dziobią?
- Najczęściej z powodu warunków chowu: ciasno, za jasno, za gorąco, za mało miejsca przy karmidle i poidle, nieodpowiednia pasza, brak kąpieli piaskowej, kilku samców albo obce ptaki w grupie. Krew i otwarte rany przyciągają kolejne dziobanie.
- Co zrobić, gdy przepiórka krwawi?
- Od razu odsadzić ją z grupy i trzymać osobno, dopóki rana się nie zagoi; głębokie rany i uszkodzone oczy — do lekarza weterynarii. Potem przyciemnić światło i szukać przyczyny.
- Ilu samców można trzymać razem z samicami?
- Jednego na grupę. W doświadczeniu z kilkoma samcami w grupie trzeba było usunąć od 12,5 do 20 procent samców z powodu ciężkich ran głowy; w grupach z jednym samcem żaden nie został ciężko ranny.
- Czy przyciemnione światło pomaga na wydziobywanie?
- Jaskrawe światło nasila wydziobywanie, dlatego się je przyciemnia: 30–40 luksów wystarczy. Na walki między samcami to nie pomaga — samce trzeba rozdzielić.
- Czy można przycinać przepiórkom dzioby?
- W Niemczech tylko za zgodą urzędu i tylko wtedy, gdy jest to niezbędne; ustawa o ochronie zwierząt traktuje to jako amputację. W chowie amatorskim to nie jest rozwiązanie.