Bıldırcın gübresi — taze, kompost ve tarhaya ne kadar

Bıldırcın gübresi güçlü bir gübredir: azot ve fosfor bakımından zengindir, bitkiler tarafından çabuk alınır ve etkisi birkaç yıl sürer. Tazeyken bitkilerin yanına konmaz, çünkü kökleri ve genç yaprakları yakar. En iyisi altlıkla birlikte kompost yapıp sonbaharda toprağa karıştırmaktır.

Yazar bıldırcın gübresini kendi bahçesinde kullandı ve iyi sonuç aldı. Bu yazıdaki sayılar L. A. Zadorojnaya'nın "Bıldırcın yetiştiriciliği" derlemesinden (2005) alınmıştır ve genel olarak kanatlı gübresi için geçerlidir; kaynak bıldırcın gübresine ait ayrı ölçüm vermez.

Ne kadar gübre çıkar

Pratik bir kural: yem olarak giren, hacim olarak kabaca gübre olarak geri çıkar — bir kova yem, bir kova gübre. Yerde tutulan kuşlarda bu saf dışkı değil, turba, talaş ya da samandan altlıkla karışmış dışkıdır. Bahçe için bu karışım daha iyi bir malzemedir: altlık nemi çeker ve kompostun ihtiyaç duyduğu karbonca zengin malzemeyi getirir.

İçinde ne var

Gübre ne kadar kuruysa besin içeriği o kadar yüksektir. Kaynak kanatlı gübresi için şunları verir:

Kurutulmuş gübrenin yaklaşık %80'i organik maddedir. Sığır gübresiyle karşılaştırıldığında kanatlı gübresi besin bakımından üç ila dört kat daha zengindir. İlk yıl neredeyse bir mineral gübre gibi etki eder ve besinlerin bir kısmı yavaş serbest kaldığı için iki üç yıl daha etkisini sürdürür.

Potasyumu ise azdır. Patates, kök sebzeler ve potasyumu çok seven diğer bitkiler için tek başına gübre bu yüzden yetmez; odun külü bu eksiği kapatır.

Neden taze değil

Taze gübrede azotun çoğu ürik asit halindedir. Toprakta önce üreye, sonra amonyuma ve en sonunda nitrata dönüşür. Yüksek dozda bu, fideleri ve genç bitkileri geriletir; aşırı dozda ise nitrat sebzelerde birikir. Taze gübreyle doğrudan temas yaprakları ve kökleri yakar.

Bu yüzden taze gübre tek başına serpilmez; bol saman, turba ya da talaşla karıştırılır ve tercihen yetiştirme mevsiminin ilk yarısında verilir.

Saklama ve kompost

Saf gübre uzun süre açıkta bırakılmamalıdır. Azot kaybeder; kışın donup ilkbaharda çözülürse bu kayıp %40'a kadar çıkar. En basit ve az kayıplı yol komposttur. Şöyle hazırlanır:

1. Düz ve biraz yüksekçe bir yere 30 santimetre emici malzeme serin: turba, saman, talaş ya da yaprak.
2. Üstüne 20 santimetre gübre, sonra yine altlık, yine gübre; yığın yaklaşık bir metre yüksekliğe ulaşana kadar.
3. Kuru malzemeyi yığarken nemlendirin.
4. Koku olmasın diye yığını samanla ve yaklaşık 20 santimetre toprakla örtün.

Yaklaşık bir buçuk ay sonra kompost hazırdır. Mikropların ve yabani ot tohumlarının bu sırada ölüp ölmeyeceği, yığının içinin ne kadar ısındığına bağlıdır; küçük ve gevşek bir yığın çoğu zaman o sıcaklığa ulaşmaz. O zaman kompostu daha uzun süre olgunlaştırın.

Kompost en iyi sonbaharda verilir: serpilir ve hemen toprağa karıştırılır. Kaynağa göre ilkbaharda verilirse hasadın olgunlaşmasını geciktirir. Yalnızca kumlu topraklarda ilkbaharda da verilebilir, ekim ya da dikimden yaklaşık iki hafta önce.

Tarhaya ne kadar

Kaynağın kanatlı gübresi için metrekareye verdiği miktarlar:

Gübre ve altlıktan yapılmış kompost daha fazlasını kaldırır: bel bellerken metrekareye 1,5–2 kilograma kadar. Kaynak şerbeti sebzeler olgunlaşana kadar 7–10 günde bir tekrarlar.

Bazı bitkiler için kaynak, akılda kolay kalan kurallar verir:

• Patates: ne saf gübre ne şerbet; yalnızca ilkbaharda altlıklı gübre, bir de odun külü.
• Kök sebzeler: altlıklı gübre yalnızca sonbaharda.
• Soğan ve sarımsak: altlıklı gübre sonbaharda.
• Yaprak sebzeler ve otlar: şerbet yok.
• Kabakgiller ve domates en büyük miktarları kaldırır ve gübreyi ilkbaharda alır, lahana ilkbaharda ya da sonbaharda.

Hijyen

Taze kanatlı gübresi, salmonella da dahil, hastalık etkenleri taşıyabilir. Kümesi temizlerken ve gübreyi serperken eldiven giyin, sonra ellerinizi yıkayın. Yakında çiğ yenecek sebzelerin olduğu tarhalara, örneğin marul, turp, yeşillik ya da çileğe taze gübre koymayın; gübreyi kompost üzerinden ya da sonbaharda kullanın. Gübreleme ile hasat arasında ne kadar süre bırakılması gerektiğini bölgenizdeki tarım danışmanlığı söyleyebilir.

Vermek ya da satmak

Pek çok yetiştiricinin, kendi bahçesinin ihtiyacından fazla gübresi olur. Gübreyi başkasına verecek ya da satacaksanız, önce bölgenizdeki veteriner birimine ve tarım danışmanlığına hangi kuralların geçerli olduğunu sorun; kurallar ülkeden ülkeye değişir.