Kwartelmest als meststof — vers, gecomposteerd en hoeveel op het bed

Kwartelmest is een krachtige meststof: rijk aan stikstof en fosfor, snel beschikbaar en met een werking die meerdere jaren aanhoudt. Vers hoort hij niet bij planten, want hij verbrandt wortels en jonge bladeren. Het beste is hem met het strooisel te composteren en in de herfst onder te spitten.

De auteur heeft kwartelmest in de eigen moestuin gebruikt en goede ervaringen opgedaan. De getallen in dit artikel komen uit de bundel “Kwartels houden” van L. A. Zadorozjnaja (2005) en gelden voor pluimveemest in het algemeen; eigen meetwaarden voor kwartelmest geeft de bron niet.

Hoeveel mest er vrijkomt

Een vuistregel: wat er als voer in gaat, komt er naar volume ongeveer als mest weer uit — een emmer voer, een emmer mest. Bij grondhuisvesting is dat geen pure mest, maar mest met strooisel van turf, houtkrullen of stro. Voor de tuin is dat mengsel het betere materiaal: het strooisel neemt vocht op en brengt het koolstofrijke materiaal mee dat de compost nodig heeft.

Wat erin zit

Hoe droger de mest, hoe hoger het gehalte. De bron noemt voor pluimveemest:

Gedroogde mest bestaat voor ongeveer 80 procent uit organische stof. Vergeleken met rundermest is pluimveemest drie tot vier keer rijker aan voedingsstoffen. Het eerste jaar werkt hij bijna als kunstmest, en omdat een deel van de voedingsstoffen langzaam vrijkomt, werkt hij nog twee tot drie jaar na.

Weinig zit er aan kalium in. Voor aardappelen, wortelgewassen en andere kaliumbehoeftige gewassen is mest alleen daarom niet genoeg; houtas vult dat aan.

Waarom niet vers

In verse mest zit de stikstof grotendeels als urinezuur. In de bodem wordt daaruit eerst ureum, dan ammonium en ten slotte nitraat. In hoge doses remt dat zaailingen en jonge planten, en bij overdosering hoopt nitraat zich op in de groenten. Direct contact met verse mest verbrandt bladeren en wortels.

Verse mest wordt daarom niet puur uitgestrooid, maar gemengd met ruim stro, turf of houtkrullen, en bij voorkeur in de eerste helft van het groeiseizoen.

Bewaren en composteren

Pure mest moet niet lang open liggen. Hij verliest stikstof, en als hij in de winter doorvriest en in het voorjaar ontdooit, tot 40 procent. De eenvoudigste weg met weinig verlies is de composthoop. Die zet u zo op:

1. Spreid op een vlakke, iets verhoogde plek 30 centimeter absorberend materiaal uit: turf, stro, houtkrullen of blad.
2. Daarop 20 centimeter mest, dan weer strooisel, weer mest, tot de hoop ongeveer een meter hoog is.
3. Maak droog materiaal bij het opzetten vochtig.
4. Dek de hoop tegen de geur af met stro en ongeveer 20 centimeter aarde.

Na ongeveer anderhalve maand is de compost klaar. Of ziektekiemen en onkruidzaden daarbij afsterven, hangt ervan af hoe warm de hoop van binnen wordt; een kleine, losse hoop haalt dat vaak niet. Laat hem dan langer rijpen.

De compost wordt bij voorkeur in de herfst uitgestrooid: verspreiden en meteen onderwerken. In het voorjaar gegeven, vertraagt hij volgens de bron het rijpen van de oogst. Alleen op zandgrond kan het ook in het voorjaar, ongeveer twee weken voor het zaaien of planten.

Hoeveel op het bed

De hoeveelheden van de bron voor pluimveemest, per vierkante meter:

Compost van mest en strooisel verdraagt meer: tot 1,5 à 2 kilogram per vierkante meter bij het spitten. De bron herhaalt de gier elke 7 tot 10 dagen, tot de groenten rijp zijn.

Voor afzonderlijke gewassen geeft de bron regels die makkelijk te onthouden zijn:

• Aardappelen: geen pure mest en geen gier, alleen mest met strooisel in het voorjaar, plus houtas.
• Wortelgewassen: mest met strooisel alleen in de herfst.
• Uien en knoflook: mest met strooisel in de herfst.
• Bladgroenten en kruiden: geen gier.
• Pompoenachtigen en tomaten verdragen de grootste hoeveelheden en krijgen de mest in het voorjaar, kool in het voorjaar of de herfst.

Hygiëne

Verse pluimveemest kan ziekteverwekkers bevatten, ook salmonella. Draag handschoenen bij het uitmesten en uitstrooien en was daarna uw handen. Verse mest brengt u niet op bedden met groenten die binnenkort rauw worden gegeten, zoals sla, radijs, kruiden of aardbeien, maar via de compost of in de herfst. Hoeveel tijd er tussen bemesten en oogsten moet zitten, vertelt de tuinadviesdienst in uw regio u.

Weggeven en verkopen

Veel houders hebben meer mest dan de eigen tuin nodig heeft. Wie hem weggeeft of verkoopt, vraagt eerst bij de veterinaire dienst en de landbouwvoorlichting in de regio wat daarvoor geldt; de regels verschillen per land.